Θεολογία

Η λέξη «θεολογία» είναι σύνθετη από τις λέξεις «Θεός» και «λόγος». Συνδυασμένη, η λέξη «θεολογία» σημαίνει «μελέτη του Θεού». Η χριστιανική θεολογία είναι μία προσπάθεια να καταλάβουμε τον Θεό όπως Εκείνος αποκαλύπτεται στη Βίβλο. Καμία θεολογία δεν θα καταφέρει ποτέ να παρουσιάσει ολοκληρωτικά τον Θεό και τους τρόπους Του, επειδή ο Θεός βρίσκεται απείρως και αιωνίως υψηλότερα από εμάς. Επομένως, οποιαδήποτε απόπειρα να Τον περιγράψουμε πλήρως δεν επαρκεί (Ρωμαίους 11:33-36). Ωστόσο, ο Θεός επιθυμεί για εμάς να Τον γνωρίσουμε όσο το δυνατόν περισσότερο, έτσι η θεολογία είναι η τέχνη και η επιστήμη του να μάθουμε ό,τι μπορούμε, για να γνωρίσουμε και να καταλάβουμε Αυτόν με ένα οργανωμένο και κατανοητό τρόπο. Μερικοί άνθρωποι προσπαθούν να αποφύγουν την θεολογία επειδή πιστεύουν πως είναι διχαστική. Καταλλήλως κατανοητή, όμως, η θεολογία είναι ενωτική. Η ορθή, βιβλική θεολογία είναι ένα υπέροχο πράγμα, καθώς είναι η διδαχή του Λόγου του Θεού (Β' Τιμόθεο 3:16,17).

Η μελέτη της θεολογίας, λοιπόν, δεν είναι τίποτα παραπάνω από μία σε βάθος έρευνα του Λόγου Του, ώστε να ανακαλύψουμε τι Αυτός έχει αποκαλύψει για τον εαυτό Του. Όταν το κάνουμε αυτό, καταφέρνουμε να γνωρίσουμε Αυτόν ως Δημιουργό των πάντων, Συντηρητή των πάντων και Κριτή των πάντων. Εκείνος είναι το Άλφα και το Ωμέγα, η αρχή και το τέλος των πάντων. Όταν ο Μωυσής ρώτησε ποιος τον στέλνει στον Φαραώ, ο Θεός απάντησε "Εγώ είμαι ο Ων" (Έξοδος 3:14). Το όνομα Ων υποδεικνύει προσωπικότητα. Ο Θεός έχει δικό του όνομα, όπως Εκείνος έχει δώσει ονόματα σε άλλους. Το όνομα Ων αντιπροσωπεύει μία ελεύθερη, δυναμική και ανεξάρτητη προσωπικότητα. Ο Θεός δεν είναι μία αιθέρια δύναμη ούτε μία κοσμική ενέργεια. Αυτός είναι το παντοδύναμο, αυθύπαρκτο και αυτοπροσδιοριζόμενο Ον με νου και βούληση, ο "προσωπικός" Θεός που έχει αποκαλύψει τον εαυτό Του στην ανθρωπότητα διαμέσου του Λόγου Του, και διαμέσου του Υιού Του, Ιησού Χριστού.

Όλοι οι Χριστιανοί θα πρέπει να είμαστε αφοσιωμένοι με τη θεολογία, την έντονη και προσωπική μελέτη του Θεού, έτσι ώστε να μάθουμε να αγαπάμε και να υπακούμε Εκείνον με τον οποίον θα περάσουμε την αιωνιότητα.

Η θεολογία είναι αναγκαία. Κάθε Χριστιανός, είτε το αντιλαμβάνεται είτε όχι, έχει κάποια θεολογία: έναν τρόπο με τον οποίο κατανοεί τον Θεό, τον άνθρωπο, την αμαρτία, τη σωτηρία, την Εκκλησία και την ελπίδα της αιώνιας ζωής. Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι αν θα έχουμε θεολογία, αλλά αν η θεολογία μας θα προκύπτει από το σύνολο της Αγίας Γραφής ή αν θα επιβάλλεται επάνω στο κείμενό της.

Η συστηματική θεολογία έχει πολύτιμη υπηρεσία να προσφέρει. Συλλέγει και οργανώνει όσα διδάσκει η Γραφή για ένα θέμα, βοηθώντας μας να διακρίνουμε τη συνοχή της βιβλικής αποκάλυψης. Ωστόσο, υπάρχει και ένας κίνδυνος: να απαιτήσουμε από κάθε χωρίο να χωρέσει σε ένα πλήρως κλειστό και λογικά αδιαπέραστο σύστημα.

Στη μελέτη της Καινής Διαθήκης συναντούμε συχνά αλήθειες που η Γραφή διακηρύσσει μαζί, χωρίς πάντοτε να εξηγεί τον μηχανισμό της μεταξύ τους σχέσης. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η θεία κυριαρχία και η ανθρώπινη ευθύνη.

Από τη μία πλευρά, η σωτηρία είναι έργο της χάριτος του Θεού. Ο Θεός είναι εκείνος που ελεεί, καλεί, ελκύει, αναγεννά, σώζει και διατηρεί τον άνθρωπο. «Χωρίς εμένα δεν μπορείτε να κάνετε τίποτε» (Ιωάννης 15:5). «Κατά χάριν είστε σωσμένοι, δια της πίστεως» (Εφεσίους 2:8).

Από την άλλη πλευρά, η Γραφή καλεί τον άνθρωπο αληθινά να μετανοήσει και να πιστέψει. «Μετανοείτε και πιστεύετε στο ευαγγέλιο» (Μάρκος 1:15). «Πίστεψε στον Κύριο Ιησού Χριστό και θα σωθείς» (Πράξεις 16:31). Ο άνθρωπος δεν παρουσιάζεται ως άψυχο αντικείμενο, αλλά ως υπεύθυνο πρόσωπο που καλείται να ανταποκριθεί στον Θεό και θα λογοδοτήσει για την απόκρισή του.

Οι απόστολοι δεν φαίνεται να ενδιαφέρονται να απαντήσουν στο φιλοσοφικό ερώτημα: «Πώς ακριβώς συμβιβάζονται η απόλυτη πρωτοβουλία του Θεού και η πραγματική ευθύνη του ανθρώπου;» Αντίθετα, διακηρύσσουν και τις δύο αλήθειες χωρίς να θυσιάζουν τη μία για χάρη της άλλης.

Η πίστη, για παράδειγμα, είναι αληθινή ανθρώπινη ανταπόκριση, αλλά δεν είναι ανθρώπινο κατόρθωμα. Ο άνθρωπος πιστεύει πραγματικά, όμως δεν θα μπορούσε να πιστέψει χωρίς τη χάρη που προηγείται και ενεργεί μέσα του. Γι’ αυτό η σωτηρία παραμένει εξ ολοκλήρου δώρο του Θεού και κάθε καύχηση αποκλείεται.

Αυτή η στάση δεν είναι θεολογική ασάφεια ούτε υπεκφυγή. Είναι σεβασμός προς τα όρια της θείας αποκάλυψης. Εκεί όπου η Γραφή μιλά καθαρά, οφείλουμε να μιλάμε καθαρά. Εκεί όπου η Γραφή διατηρεί μια ένταση, οφείλουμε να την διατηρούμε και εμείς, χωρίς να την εξαλείφουμε με ανθρώπινες κατασκευές.

Το ίδιο ισχύει και για τις διάφορες ερμηνευτικές προσεγγίσεις, όπως η ερμηνευτική μέθοδος των Οικονομιών. Ο κλασικός Διαχωρισμός των Οικονομιών, όπως διατυπώθηκε από τον Charles C. Ryrie, επιδιώκει να διαβάζει τη Γραφή με συνέπεια ως προς τη φυσική, γραμματική και ιστορική σημασία του κειμένου. Τονίζει τη διάκριση ανάμεσα στο Ισραήλ και την Εκκλησία, την προοδευτική αποκάλυψη του σχεδίου του Θεού μέσα στην ιστορία και την πιστότητα του Θεού στις υποσχέσεις Του.

Η μέθοδος αυτή μπορεί να προσφέρει χρήσιμες παρατηρήσεις, ιδίως όταν μας υπενθυμίζει ότι δεν πρέπει να ακυρώνουμε τις συγκεκριμένες υποσχέσεις της Γραφής ούτε να αγνοούμε το ιστορικό πλαίσιο των βιβλικών περικοπών. Ωστόσο, όπως κάθε θεολογικό ή ερμηνευτικό σύστημα, δεν πρέπει να γίνει φίλτρο που αποφασίζει εκ των προτέρων τι επιτρέπεται να λέει το κείμενο. Η Γραφή δεν υπάρχει για να υπηρετήσει ένα σύστημα· τα συστήματα πρέπει να ελέγχονται και να διορθώνονται από τη Γραφή.

Σκοπός της θεολογίας δεν είναι να μας κάνει υπερήφανους για το σύστημά μας, αλλά να μας οδηγήσει σε βαθύτερη γνώση, λατρεία και υπακοή προς τον Θεό. Η υγιής θεολογία δεν λέει περισσότερα από όσα λέει η Γραφή, ούτε λιγότερα. Δέχεται με ταπείνωση όσα ο Θεός αποκάλυψε και αφήνει με ευλάβεια στα χέρια Του όσα δεν επέλεξε να εξηγήσει πλήρως.